Wprowadzenie: krytyka Cezarego Stypułkowskiego wobec działań władz
Autor opinii i prezes banku Pekao
Cezary Stypułkowski, stojący na czele Banku Pekao, wyraził niepokój wobec działań władz, które jego zdaniem mogą przynieść więcej szkód niż korzyści. W rozmowie z Business Insider Polska skrytykował brak właściwego zrozumienia roli banków w gospodarce oraz podejmowanie krótkowzrocznych decyzji motywowanych populizmem, mogących negatywnie wpłynąć na przyszłość ekonomiczną kraju.
Populistyczne działania władz centralnych
Szef Pekao zwrócił uwagę na rosnącą ingerencję państwa w sektor bankowy, która nasiliła się od 2015 roku. Działania te, często inspirowane retoryką populistyczną, osłabiają stabilność banków oraz utrudniają prowadzenie działalności gospodarczej.
Skok na banki: populistyczne regulacje i ich skutki
Wprowadzenie podatku bankowego i wakacji kredytowych
Podatek bankowy, wprowadzony w Polsce w celu zwiększenia dochodów budżetowych, obciążył aktywa banków opłatą w wysokości 0,44%. To skłoniło instytucje finansowe do lokowania kapitału w skarbowe papiery wartościowe zamiast udzielania kredytów. Natomiast wakacje kredytowe z 2023 roku, które Stypułkowski określił jako "populistyczny strzał z biodra", przyniosły największe korzyści zamożniejszym kredytobiorcom, jednocześnie pogarszając wyniki finansowe banków.
Wpływ na wyniki finansowe banków w Polsce
Choć wyniki finansowe sektora bankowego w 2024 roku były nominalnie wysokie, Polska pod względem rentowności aktywów (1,26%) i kapitału (14,7%) plasuje się w europejskiej średniej. Banki wciąż odczuwają skutki licznych regulacji oraz spadku skłonności do inwestowania.
Zagrożenia dla sektora bankowego w Polsce
Spadek kredytów do PKB i rekordowy udział obligacji skarbowych
W porównaniu z innymi krajami Unii Europejskiej, Polska wypada słabo pod względem relacji kredytów do PKB. Wynik 31,5% plasuje nas niemal na końcu unijnego rankingu – tylko jeden kraj ma niższy wskaźnik. Dla porównania, w Niemczech wynosi on 60%, a we Francji 45%. Równie niekorzystnie prezentuje się wskaźnik kapitałów własnych banków – w Polsce to zaledwie 7,9%, podczas gdy we Francji osiąga aż 21,7%.
Problem kredytów frankowych i ich koszt dla sektora
Nieustającym obciążeniem dla sektora są kredyty frankowe. Łączne koszty związane z tym problemem wynoszą około 100 mld zł i obejmują m.in. wyroki sądowe, ugody z klientami oraz konieczność zabezpieczania środków na przyszłe wypłaty.
Porównanie Polski z innymi krajami UE
Pozycja Polski w relacji kredytów do PKB
Wskaźnik kredytów do PKB w Polsce wynosi 31,5%, co plasuje nas wśród najniższych w Unii Europejskiej. Dla porównania, w Niemczech ten wskaźnik wynosi 60%, we Francji 45%, a w Hiszpanii jest jeszcze wyższy.
Dane porównawcze z Niemcami, Francją, Hiszpanią
- w Polsce wskaźnik kredytów do PKB wynosi 31,5%,
- w Niemczech osiąga 60%,
- we Francji 45%,
- w Hiszpanii jest jeszcze wyższy.
NBP i rola w wyznaczaniu stóp referencyjnych
Wpływ na oprocentowanie kredytów i depozytów
Stopy referencyjne ustalane przez NBP mają kluczowe znaczenie dla oprocentowania kredytów i depozytów. W III kwartale 2024 roku średnia marża kredytowa w Polsce wynosiła 1,7%, co jest wynikiem ostrej konkurencji pomiędzy bankami. Dla porównania, w Niemczech wskaźnik ten był wyższy i wynosił 2,07%.
Wnioski: skutki populistycznych regulacji dla gospodarki
Zmniejszenie inwestycji przez przedsiębiorstwa
Populistyczne regulacje ograniczają możliwości banków w zakresie finansowania gospodarki. Malejące inwestycje przedsiębiorstw oraz zmiana struktury aktywów na korzyść obligacji skarbowych mogą dodatkowo zaszkodzić całemu sektorowi.
Ograniczenie potencjału kredytowego banków
Zdaniem prezesa Banku Pekao, stabilność sektora bankowego jest fundamentem przyszłego rozwoju gospodarczego Polski. Populistyczne decyzje ograniczają potencjał kredytowy banków, co może negatywnie wpłynąć na rozwój gospodarki w dłuższej perspektywie.
