Co oznacza wzrost zadłużenia Polski w maju?
Polski dług publiczny osiągnął w maju kolejny rekord, przekraczając kwotę ustanowioną miesiąc wcześniej. Kwietniowe zadłużenie wynoszące 1 bilion 750,4 miliarda złotych powiększyło się o dodatkowe 9,8 miliarda, co oznacza miesięczny przyrost na poziomie 0,6 procent.
Rosnące zobowiązania przekładają się bezpośrednio na stan budżetu państwa. Deficyt po pięciu miesiącach roku przekroczył już 108 miliardów złotych, tworząc znaczącą lukę w finansach publicznych.
- szczególnie dynamicznie przybywa długu krajowego,
- dług krajowy odpowiada za 80 procent całkowitego zadłużenia,
- zobowiązania zagraniczne rosną w wolniejszym tempie.
Ministerstwo Finansów wyraźnie preferuje pozyskiwanie środków na rynku wewnętrznym, co może wynikać z bardziej korzystnych warunków lub większej kontroli nad procesem. Taka dynamika wzrostu budzi jednak uzasadnione obawy ekonomistów i analityków o długoterminową stabilność finansów publicznych oraz potencjalne konsekwencje dla rozwoju gospodarczego Polski w nadchodzących latach.
Jakie są główne przyczyny wzrostu zadłużenia w maju?
Polska w maju zanotowała wzrost zadłużenia, głównie z powodu rosnących potrzeb pożyczkowych. Kwoty netto budżetu państwa w marcu osiągnęły poziom 34,3 miliarda złotych, co znacząco przyczyniło się do zwiększenia długu publicznego.
Kluczowym czynnikiem jest deficyt budżetowy, który w marcu sięgnął 39,9 miliarda złotych. Po pierwszych pięciu miesiącach roku luka budżetowa przekroczyła już imponującą kwotę 108 miliardów złotych, a deficyt finansów publicznych utrzymuje się na poziomie około 6 procent PKB.
Rosnące zadłużenie generuje dodatkowe obciążenia finansowe:
- na obsługę długu w 2024 roku przewidziano 80,2 miliarda złotych,
- to aż 13 procent więcej niż w poprzednim roku,
- znaczące wydatki na obronność oraz środki przeznaczone na łagodzenie kryzysu energetycznego.
Nowe zobowiązania pochodzą głównie z sektora centralnego, choć planowany jest także wzrost długu pozabudżetowego o 109 miliardów złotych w latach 2024-2025.
Realizacja obietnic wyborczych oraz podpisywanie dużych kontraktów zbrojeniowych to kolejne elementy wpływające na rosnące zadłużenie kraju. Wszystkie te czynniki składają się na obecną sytuację finansową Polski.
Jak wydatki na obronę wpływają na wzrost zadłużenia Polski?
Polska podwoiła swoje wydatki na obronność, które skoczyły z 2 do około 4 procent PKB, co ma bezpośredni wpływ na rosnące zadłużenie kraju. Modernizacja armii wymaga podpisywania dużych kontraktów zbrojeniowych, a te z kolei pochłaniają znaczące środki finansowe.
Wysokie nakłady na obronność nie pozostają bez konsekwencji dla budżetu państwa:
- powiększają deficyt,
- zwiększają potrzeby pożyczkowe,
- przyczyniają się do szybkiego wzrostu długu publicznego.
Dodatkowo kraj zaciąga nowe zobowiązania finansowe, by sfinansować inwestycje w bezpieczeństwo. Ta strategia stała się kluczowym elementem polityki fiskalnej, który w dużej mierze kształtuje obecny poziom zadłużenia Polski.
Jakie są prognozy dotyczące zadłużenia Polski do końca 2025 roku?
Ministerstwo Finansów przedstawiło prognozę, która może niepokoić. Dług publiczny Polski ma wzrosnąć do 59% PKB w 2025 roku, zbliżając się niebezpiecznie do konstytucyjnego limitu wynoszącego 60%. Dokładnie rzecz biorąc, stosunek długu do PKB osiągnie 59,8%.
Budżet państwa będzie potrzebował znacznego zasilenia finansowego. Na przyszły rok wyliczono potrzeby pożyczkowe netto w wysokości 366,9 mld zł. Jednocześnie dramatycznie rosną koszty obsługi zadłużenia:
- 60 mld zł w 2023 roku,
- 76 mld zł w 2025 roku.
To oznacza znaczący wzrost wydatków, który obciąży finanse publiczne.
Szczególnie niepokojący jest ośmiokrotny wzrost finansowania zagranicznego. Podczas gdy w bieżącym roku wynosi ono 15 mld zł, w następnym ma skoczyć aż do 120 mld zł. Taka zmiana struktury finansowania niesie ze sobą poważne ryzyko walutowe.
Mimo rosnących wyzwań, agencja Fitch utrzymuje rating Polski na poziomie A- ze stabilną perspektywą. Jednak rosnące zadłużenie może w przyszłości negatywnie wpłynąć na ocenę wiarygodności kredytowej kraju. Dlatego kluczowe będzie:
- prowadzenie odpowiedzialnej polityki fiskalnej,
- konsolidacja finansów publicznych,
- polityka Narodowego Banku Polskiego.
Decyzje NBP dotyczące stóp procentowych będą miały bezpośredni wpływ zarówno na inflację, jak i koszty obsługi długu w nadchodzących latach.
